Hidrolik pompanın yük altında debisinin azalması, tek başına pompanın değiştirilmesi gerektiğini göstermez. Pompa devri, yağ sıcaklığı, giriş koşulları ve ölçümün yapıldığı nokta bilinmeden sonuç yorumlanamaz. Sağlıklı değerlendirme, aynı koşullarda alınan debi ölçümlerini üretici verileriyle karşılaştırır ve sistemdeki diğer kayıp yollarını ayırır.
Damperin yavaş kalkması da doğrudan pompa debisinin düşük olduğunu kanıtlamaz. Akışın bir bölümü başka bir yoldan tanka dönüyor olabilir veya silindirin dolması gereken hacim beklentiden farklı olabilir. Teşhis, belirtiyi bileşen adıyla eşitlemeden ilerlemelidir.
Teknik kontrol tablosu
| Değişken | Ölçümde neden tutulur | Yanıltıcı yorum |
|---|---|---|
| Pompa devri | Teorik debiyi belirler | Devir düşüşü aşınma sanılabilir |
| Yağ sıcaklığı | Viskoziteyi etkiler | Farklı testler eşdeğer kabul edilebilir |
| Çıkış basıncı | Kaçak ve yük koşulunu etkiler | Boşta sonuç yük altına taşınabilir |
| Ölçüm noktası | Gerçek akış yolunu gösterir | Valf kaybı pompaya bağlanabilir |
Önce teorik debiyi doğru hesaplayın
Sabit deplasmanlı bir pompa için teorik debi, deplasman ile dönme hızının çarpımından hesaplanır. Deplasman cm³/devir ve devir sayısı dev/dak olduğunda sonuç 1.000'e bölünerek litre/dakika bulunur. Birimlerin tutarlı kullanılması hesap hatasını önler.
Varsayımsal olarak 60 cm³/devir pompa 1.000 dev/dak ile dönüyorsa teorik debi 60 litre/dakikadır. Aynı koşulda ölçülen debi 54 litre/dakika olduğunda basit hacimsel verim oranı yüzde 90 çıkar. Bu değer herhangi bir Hidromas modelinin performansı veya kabul sınırı değildir; hesap yöntemini gösterir.
Değişken deplasmanlı pompada ise kumanda edilen deplasman ve kontrol davranışı da bilinmelidir. Teorik maksimum debi üzerinden yapılan karşılaştırma, normal kapasite ayarını arıza gibi gösterebilir.
Basınç yükselirken ne değişiyor
Test boyunca basınç arttığında ölçülen debi, devir ve sıcaklık birlikte kaydedilir. İç kaçak olasılığı değerlendirilirken girişteki akış kısıtlaması ve yağın durumu da gözden geçirilir. Pompanın kullanım koşulları ilgili model kılavuzuyla eşleştirilmelidir.
Debimetrenin oluşturduğu basınç kaybı ve ölçüm kapasitesi önemlidir. Yük oluşturma işlemi uygun test ekipmanıyla, üretici sınırları içinde ve yetkin personel tarafından yapılır. Debiyi değerlendirmek için çıkış hattını gelişigüzel kapatmak güvenilir veya güvenli bir yöntem değildir.
Örneğin pompa çıkışında debi korunurken silindir hattında düşüş görülüyorsa valf, bağlantı ve diğer akış yolları araştırılır. Pompa çıkışındaki düşüş ise devir kaydıyla birlikte okunur. Motor devri aynı kalsa bile pompanın gerçek hızı, aktarma oranı bilinmeden varsayılmamalıdır.
Deplasman bilgisinin hangi ürüne ait olduğunu doğrulayın
Pompa üzerindeki ürün kodu ile kullanılan katalog satırı eşleşmelidir. Aynı aile içinde farklı deplasmanlar, dönme yönleri veya bağlantı seçenekleri bulunabilir. Ürünün dış görünümüne bakarak nominal debi atamak doğru değildir. Teknik değerlendirmeye başlamadan önce model tanımı ve varsa sonradan yapılan değişiklikler kontrol edilir. Revizyon görmüş bir pompanın mevcut konfigürasyonu, ilk teslim belgesinden farklı olabilir; servis kaydı bu farkı açıklamalıdır.
Motor devrinden pompa devrine geçerken aktarma oranı bilinmelidir. Araç ekranında aynı motor devrinin görülmesi, farklı PTO düzenlerinde aynı pompa hızını göstermez. Test raporunda ölçülen veya doğrulanan gerçek pompa devri kullanılmalıdır. Bu bilgi eksikse debi düşüşünün ne kadarının hız değişiminden kaynaklandığı ayrılamaz. Sonucun yalnız katalogdaki maksimum debiyle karşılaştırılması, normal çalışma koşulunu yanlış biçimde arıza olarak gösterebilir.
Emiş koşullarını çıkış ölçümünden bağımsız bırakmayın
Pompanın yeterli yağla beslenmesi performans değerlendirmesinin temel girdisidir. Emiş hattındaki kısıt, uygun olmayan viskozite veya hava girişi debi davranışını etkileyebilir. Bu olasılıklar yalnız çıkış basıncına bakılarak elenemez. İlgili modelin giriş koşulları, hat düzeni ve yağ seviyesi birlikte incelenmelidir. Pompa kılavuzunda belirtilen çalışma sınırları dışına çıkarak yapılan deneme, güvenilir bir karşılaştırma oluşturmaz.
Yağ seviyesinin kontrolü de aracın ve silindirin hangi konumda olduğuyla ilişkilidir. Devrede dolaşan ve silindire geçen hacim, tanktaki görünür seviyeyi değiştirebilir. Bu nedenle seviye gözlemi üreticinin tanımladığı durumda yapılmalıdır. Köpük veya ses gibi belirtiler kaydedilebilir; ancak bunlar tek başına kesin emiş teşhisi değildir. Ölçüm ve gözlem, aynı çalışma durumu içinde birbirini destekleyen veriler olarak değerlendirilir.
Debimetrenin test üzerindeki etkisini değerlendirin
Debimetre devreye eklendiğinde akış yoluna ilave direnç ve hacim getirir. Cihazın aralığı, yağla uyumu ve basınç sınırı uygun olmalıdır. Düşük debinin cihazın güvenilir ölçüm bölgesi dışında kalması, yanıltıcı sonuç oluşturabilir. Kullanılan cihazın kalibrasyon bilgisi ve montaj yönü raporda bulunmalıdır. Test düzeni, pompanın normal devrede karşılaştığı koşullarla karşılaştırılırken bu farklar açıklanmalıdır.
Ölçümün pompa çıkışında mı yoksa valften sonra mı yapıldığı özellikle önemlidir. Aradaki bileşenler akışın bir bölümünü başka yola yönlendiriyorsa silindir hattındaki düşük debi pompaya doğrudan bağlanamaz. İki noktayı karşılaştırmak gerektiğinde güvenli ve uygun test yöntemi seçilir. Devreyi rastgele körlemek veya koruma elemanını devre dışı bırakmak, pompanın gerçek kapasitesini anlamak için kabul edilebilir bir yöntem değildir.
Sıcaklığa bağlı değişimi aynı yükte karşılaştırın
Yağ ısındıkça viskozite değişir; bu değişim iç kaçak ve hat direnci gibi etkilerin dengesini değiştirebilir. Soğuk ve sıcak ölçümler karşılaştırılırken basınç ve devir mümkün olduğunca aynı tutulmalıdır. Aksi halde debi farkının ne kadarının sıcaklıktan kaynaklandığı anlaşılamaz. Testin başlangıç ve bitiş sıcaklığı yerine ilgili ölçüm anındaki sıcaklık kaydedilmelidir. Böylece veri, doğru çalışma koşuluyla eşleşir.
Varsayımsal olarak pompa çıkışında debi sabit kalırken araçtaki hareket yavaşlıyorsa araştırma valf, hat ve silindir hacmine yöneltilebilir. Çıkış debisi düşerken pompa devri de azalıyorsa aktarma koşulları incelenir. Bu örnekler tek başına teşhis değildir; ölçüm planını yönlendiren ayrımlardır. Son karar, üretici sınırları ve devrenin gerçek yapısıyla desteklenmelidir. Parça değişimi, veri eksikliğini kapatan ilk seçenek olarak kullanılmamalıdır.
Onarımın sonucunu kapasite ihtiyacıyla birlikte doğrulayın
Pompa onarıldıktan veya değiştirildikten sonra aynı basınç, devir ve sıcaklık koşullarında kayıt alınması karşılaştırmayı güçlendirir. Yalnız damperin daha hızlı kalkması, bütün çalışma noktalarının uygun olduğunu göstermez. Güç ihtiyacı, ısınma ve dönüş hattı davranışı da değerlendirilmelidir. Hidromas teknik başvurusunda önceki ve sonraki ölçümlerin aynı tabloda verilmesi, müdahalenin etkisini açık biçimde görmeyi sağlar.
Eğer mevcut pompa sağlam olduğu halde uygulamanın istediği debiyi karşılamıyorsa konu arıza değil kapasite seçimidir. Bu durumda çevrim süresi hedefi, silindir hacmi ve sistemin izinli sınırları yeniden ele alınır. Daha büyük pompa önerisi tek başına çözüm olarak sunulmaz. Seçim, PTO ve tahrik kapasitesiyle birlikte valf, tank ve hatların yeni akışı karşılayıp karşılamadığı doğrulanarak yapılmalıdır.
Debi kaydında pompanın kimliği kadar tahrik kaynağının gerçek çalışma durumu da bulunmalıdır. Farklı devirlerde alınmış sonuçların aynı performans eğrisine ait olduğu varsayılmaz. Bağlantı veya ölçüm cihazı değiştiyse bu bilgi korunur. Onarım sonrası ölçüm önceki yöntemle karşılaştırılırken şartların eşitliği kontrol edilir. Böylece görülen iyileşmenin parçadaki değişimden mi yoksa test koşullarından mı kaynaklandığı daha doğru değerlendirilebilir ve sonuç gereğinden geniş yorumlanmaz.
Sık sorulan sorular
Soğukken iyi, ısınınca yavaş çalışan pompa aşınmış mıdır
Olasılıklardan biridir. Yağ seçimi, valf iç kaçağı ve çalışma koşulları da benzer belirti verebilir. Aynı sıcaklık ve basınçta karşılaştırmalı ölçüm gerekir.
Yalnızca kaldırma süresinden debi hesaplanabilir mi
Dolması gereken hacim ve hareket evreleri biliniyorsa yaklaşık değerlendirme yapılabilir. Ancak bu yöntem doğrudan debimetre ölçümünün bütün bilgilerini sağlamaz.
Daha büyük pompa yavaşlığı çözer mi
Kök neden giderilmeden kapasite artırmak ısı, güç ve hat kayıplarını büyütebilir. Önce sistemin gerçek debi ihtiyacı belirlenmelidir.
Hidromas teknik değerlendirmesi için pompa kodu, gerçek devir, yağ sıcaklığı ve basınca karşı debi tablosunu birlikte hazırlayın. Bu kayıt, kapasite ihtiyacı ile performans kaybının ayrılmasını kolaylaştırır.
Teknik kaynaklar
1. Hidromas eksenel pistonlu pompa kullanım kılavuzu
2. BIPM Uluslararası Birimler Sistemi






